VĂN HÓA “SÂN CHƯ DÂN” TRUYỀN CẢM HỨNG ĐỐI THOẠI TRONG TÌNH YÊU XÓT THƯƠNG…

VĂN HÓA “SÂN CHƯ DÂN” TRUYỀN CẢM HỨNG

ĐỐI THOẠI TRONG TÌNH YÊU XÓT THƯƠNG…

https://www.youtube.com/playlist?list=PLFsntR20A1QJH90j5Ugd-cJe7TNjBkLWw

Bối cảnh

Được biết cuộc thi Tiếng hát Giáo đường (THGĐ) năm nay, tức là THGĐ III/2024, đang được khởi động hết sức tích cực;[1] nhiều người trẻ rất vui mừng phấn khởi; có những người còn cẩn thận tìm hiểu lại qua các lần trước: mùa I/2018, mùa II/2020 để biết đâu là mục đích thực sự của cuộc thi. Và thật thú vị biết bao khi đọc “Thông báo…” để thấy rõ mục đích là: THGĐ muốn tạo thêm “‘sân chơi văn hóa lành mạnh’ – cũng là sân chư dân Aeropagus theo cách nói của ĐTGM Giu-se Nguyễn Năng – dành cho các bạn trẻ thích âm nhạc, yêu thánh ca… có thêm cơ hội thuận tiện để rèn luyện khả năng hát những ca khúc Ki-tô giáo… cũng như để cùng nhau khám phá, sống và góp phần mình vào công cuộc loan báo Tin Mừng”.[2] Vâng, khi viết trong lời giới thiệu cho một bộ sách nọ, đức tổng Giu-se đã vắn tắt nêu ra những ý nghĩa rất hay, rất sâu sắc và thiết yếu của văn hóa, của “sân chư dân”: “Đối thoại với các nền văn hóa là một trong những nhiệm vụ lớn của Hội Thánh, đặc biệt Hội Thánh tại châu Á (x. tông huấn Ecclesia in Asia). Văn hóa là “sân chư dân” (aeropagus) để Hội Thánh gặp gỡ thế giới”.[3]

Vì thế, nếu chúng ta thấy được sứ vụ của mỗi Ki-tô hữu là… luôn phải có bổn phận hiện thực hóa, dù có lẽ Ki-tô hữu nào có ý thức thì không chỉ cũng đã và đang thực thi ít nhiều: “Anh em hãy đi… loan báo Tin Mừng…”[4] mà còn phải cố gắng hơn vì đó là sứ vụ tối thượng và duy nhất. Nghĩa là, mặc cho nhân loại luôn “cảm thấy gánh nặng của tội lỗi”,[5] chúng ta hãy luôn cậy… “nhờ vào mầu nhiệm Vượt Qua và sự trung gian của Giáo hội”.[6] Đồng thời, không chỉ là cần phải hòa giải với Chúa cách chung chung… mà Ki-tô hữu còn phải suy ngẫm để thêm phần thấm thía lời mời gọi độc đáo của Tin Mừng “Hãy yêu thương kẻ thù”.[7] Thật vậy, chúng ta “được mời gọi để nên hoàn thiện (x. Mt 5,48), nhưng lại cảm thấy gánh nặng của tội lỗi”.[8] Vậy khi đối thoại với các nền văn hóa trong yêu thương tha thứ… thì hãy vì chính mình đã từng được, đã luôn được cảm nếm, được vui hưởng ơn thứ tha, luôn được Thiên Chúa thương yêu.

Từ Mát-thêu 5,38-48

₃₈ “Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Mắt đền mắt, răng đền răng.₃₉ Còn Thầy, Thầy bảo anh em: đừng chống cự người ác, trái lại, nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái ra nữa.₄₀ Nếu ai muốn kiện anh để lấy áo trong của anh, thì hãy để cho nó lấy cả áo ngoài.₄₁ Nếu có người bắt anh đi một dặm, thì hãy đi với người ấy hai dặm.₄₂ Ai xin, thì hãy cho; ai muốn vay mượn, thì đừng ngoảnh mặt đi.[9] ₄₃ “Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Hãy yêu đồng loại và hãy ghét kẻ thù.₄₄ Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em.₄₅ Như vậy, anh em mới được trở nên con cái của Cha anh em, Đấng ngự trên trời, vì Người cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính.₄₆ Vì nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì anh em nào có công chi? Ngay cả những người thu thuế cũng chẳng làm như thế sao?₄₇ Nếu anh em chỉ chào hỏi anh em mình thôi, thì anh em có làm gì lạ thường đâu? Ngay cả người ngoại cũng chẳng làm như thế sao?₄₈ Vậy anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.[10]

Đến Misericordiae vultus, số 22,5-8

Việc hòa giải với Chúa trở nên khả thi nhờ vào mầu nhiệm Vượt Qua và sự trung gian của Giáo hội. (APV 22,5) Như vậy, Chúa luôn sẵn sàng tha thứ, và Ngài không bao giờ chán tha thứ theo những cách thế liên tục mới mẻ và đáng ngạc nhiên. (APV 22,6) Tuy nhiên, tất cả chúng ta biết rõ kinh nghiệm về tội lỗi. (APV 22,7) Chúng ta biết rằng chúng ta được mời gọi để nên hoàn thiện (x. Mt 5,48), nhưng lại cảm thấy gánh nặng của tội lỗi. (APV 22,8)

Chút suy tư

So với lẽ tự nhiên, người ta luôn thấy có một sự thật rất khác biệt thuộc đức tin chân chính của Ki-tô hữu… mà chính Thầy Giê-su đã giảng dạy rất đậm nét cho các tông đồ, các môn đệ là…: “Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em. Như vậy, anh em mới được trở nên con cái của Cha anh em, Đấng ngự trên trời, vì Người cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính”.[11] Bất ngờ chưa! Có ai ngỡ ngàng không? Có ai phản đối không nhỉ? Vâng, “Hãy yêu kẻ thù… hãy cầu nguyện cho họ / Hãy thương kẻ khó… hãy giúp đỡ tận tình / Cả người công chính… lẫn những người bất chính / Bên trọng bên khinh… chưa phải là ‘yêu thương’”.[12] Vì thế, khi nghe biết rằng, các thánh nói chung, các thánh tử vì đạo nói riêng luôn sẵn sàng tha thứ cho người khác xúc phạm đến mình, thậm chí rất đặc biệt khi tha thứ cho các kẻ hành quyết mình… thì các Ki-tô hữu chân chính thường không lấy thế làm quá lạ. Chính Thầy Giê-su đã dạy và đã làm gương ngay trước lúc “sinh thì” trên thập tự giá: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm”.[13] Nghĩa là, cũng luôn cần có cái tâm hiền lành và trí khôn ngoan, như con rắn, như bồ câu.

Có câu chuyện kể rằng: một người nọ rất giàu có và quyền lực… thường hay nổi giận, đôi khi không vì lý do gì cả. Nếu có ai đó bị xúc phạm mà không nổi giận… thì ông cũng sẽ tức giận vì điều đó. Một hôm, nghe nói có một vị thánh nhân nọ chẳng bao giờ nổi giận, ông ta bèn tìm đến và dùng lời lẽ thóa mạ. Vị thánh này lắng nghe cách kiên nhẫn… sau cùng mới hỏi: “Này ông, có gia đình hay người thân gì không nhỉ?” – “Vâng, tôi có rất nhiều bạn bè và người thân”. – “Thế ông có đi thăm họ thường xuyên không?” – “Dĩ nhiên, rất thường xuyên”. – “Thế ông có mang quà cáp gì để tặng khi thăm viếng họ không nhỉ?” – “Chắc chắn rồi. Chẳng bao giờ đến gặp họ mà tôi không mang quà”. – “Thế giả sử như họ không nhận, ông sẽ làm gì với những món quà đó?” – “Tôi sẽ mang về và chia món quà đó cho các thành viên gia đình tôi”. Ngay lúc đó vị thánh nhân mới nói, “Cũng tương tự như thế được không, ông đã cho tôi một món quà. Tôi không muốn nhận. Xin ông vui lòng mang về cho”.

Vâng, giới răn yêu thương, yêu thương cả kẻ thù mà Thầy Giê-su dạy… chính là: “Hãy yêu thương nhau… vâng lời Thầy truyền dạy / Vận rủi lẽ may… vẫn một lòng yêu nhau / Mạnh khỏe yếu đau… mãi vì nhau nhất dạ / An nhàn vất vả… dậy sóng tĩnh triều nguyên / Mẫu hình rèn luyện… qua phong ba bão táp / Câu thơ vấn đáp… núi đỉnh khớp lũng sâu / Dẫu đang ở đâu… dẫu làm gì bất cứ / Tương lai quá khứ… trong hiện tại yêu thương”.[14] Ki-tô hữu hãy luôn có hình ảnh của Thầy Giê-su trước mắt: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm”.[15]

Vậy khi nghĩ đến cuộc thi THGĐ nói chung, THGĐ mùa III/2024 đang khởi động nói riêng, với các giải thưởng chú trọng đến những giá trị tinh thần… làm lan tỏa những giá trị Tin Mừng, tâm tình bác ái yêu thương của Tin-Cậy-Mến, chúng ta cũng sẽ không thể không nghĩ đến bổn phận đối thoại với các nền văn hóa mà ĐTGM Giu-se Nguyễn Năng nhắc đến ở trên… và âm nhạc nói chung, thánh nhạc nói riêng có những ưu thế nhất định. Còn nói theo kiểu của ĐGM Thông Vi Vu thì rõ ràng: “Sữa nuôi phần xác, hát nuôi phần hồn”.[16] Rất tuyệt vời! Cuộc đối thoại sẽ có rất nhiều thuận lợi.

11-5-2024,  Minh Triết SCD

[1] Sau mùa I/2018, mùa II/2020 với sự đồng hành của Ban Mục vụ Giới trẻ TGP. Sài Gòn-TP. HCM, năm nay THGĐ III/2024 đã có thêm sự đồng hành rất tích cực và hiệu quả của cộng đồng doanh nhân CBC-HVCGVN (The Catholic Business-people of Connections-CIV).

[2] X. Ns. Giu-se Lê Đức Hùng, Thông báo đề ngày 10-5-2024.

[3] Bằng Hữu và Nhóm Bạn, LAGAM: 25 năm nhìn lại… (TP. HCM: Nxb. Đồng Nai, 2024), trg. v.

[4] Mc 16,15.

[5] APV 22,8.

[6] APV 22,5.

[7] X. Lc 6,27-36.

[8] APV 22,8.

[9] X. Lc 6,29-30 (Chớ trả thù).

[10] X. Lc 6,27-28.32-36 (Phải yêu kẻ thù).

[11] Mt 5,44-45.

[12] BHvNB, Sỏi đá vẫn cần có nhau, T53, số 3.

[13] Lc 23,34.

[14] BHvNB, Sỏi đá vẫn cần có nhau, T53, số 4.

[15] Lc 23,34.

[16] “Khôn ngoan thực thụ (chu toàn thánh ý), bất cứ việc chi (bất cứ điều gì), việc lớn quyết định (thỉnh ý bề trên), việc nhỏ cũng nên (bàn với cấp dưới), không sợ ai cười (vì mình khiêm tốn), hát nuôi phần hồn (sữa nuôi phần xác), muôn vàn điều khác (phó thác Chúa Trời)” (Sỏi đá vẫn cần…, T85, số 10).