CÔNG CHÍNH TRONG TÌNH YÊU XÓT THƯƠNG

CÔNG CHÍNH

TRONG TÌNH YÊU XÓT THƯƠNG

TÌM HIỂU TÔNG CHIẾU

DUNG NHAN LÒNG XÓT THƯƠNG (tt) (B99)

Dẫn vào

Theo thánh Phao-lô Tông Đồ trong thư gửi tín hữu Rô-ma, dân Ít-ra-en (vì tìm cách nên công chính tự sức mình) đã tự mình tỏ ra là… không nhận biết rằng chính Thiên Chúa mới làm cho con người nên công chính. Thế nên, khi mong ước cho dân Ít-ra-en được cứu độ, thánh Phao-lô đã nỗ lực làm chứng là dân Ít-ra-en này tuy có lòng nhiệt thành đối với Thiên Chúa, nhưng lòng nhiệt thành đó không được sáng suốt. Dân Ít-ra-en thực sự không biết rằng chính Thiên Chúa với tình yêu bao dung thương xót vô biên, luôn luôn tha thứ… của Ngài mới làm cho con người nên công chính.^[1]

Theo đó, lề luật phải có cứu cánh là chính Đức Ki-tô. Với tình yêu và ân sủng Thiên Chúa ban, việc con người tuân theo lề luật, bắt đầu từ tiếng lương tâm, từ Cựu ước, từ Thánh kinh, từ giáo huấn của Giáo hội… làm nên chính phẩm giá đích thực của con người…. Thật vậy, lương tâm là một trong những nơi thuận tiện nhất để con người có thể nghe được tiếng nói của Đấng Tạo Hóa. Lương tâm trong “thiên thời địa lợi nhân hòa…” tất yếu phải biết dùng “… tâm điểm sâu lắng nhất và là cung thánh của con người; nơi đây con người hiện diện một mình với Thiên Chúa và tiếng nói của Người vang dội trong thâm tâm họ…”.^[2] Tiếng nói ấy… “kêu gọi con người phải yêu mến và thi hành điều thiện cũng như tránh điều ác. Tiếng nói ấy âm vang đúng lúc trong tâm hồn của chính con người…. Quả thật, con người có một lề luật được Thiên Chúa khắc ghi trong tâm hồn”.^[3] Lương tâm đó, lề luật đó, đường hướng đó dẫn đến với Đức Ki-tô Giê-su… tất sẽ góp phần giúp cho tất cả những ai tin vào Người đều có thể được nên công chính.

Misericordiae vultus, số 21,21-23

“…. Bởi Đức Ki-tô là cứu cánh của lề luật, khiến bất cứ ai tin đều có thể được nên công chính” (Rm 10,3-4). (APV 21,21) Công lý của Thiên Chúa là lòng thương xót của Ngài, ban cho mọi người như ân sủng tuôn tràn từ sự chết và cuộc phục sinh của Đức Ki-tô Giê-su. (APV 21,22) Như thế, Thánh giá của Đức Ki-tô là phán định của Thiên Chúa trên tất cả chúng ta và trên toàn thế giới, vì qua đó Ngài chắc chắn ban cho chúng ta tình yêu và cuộc sống mới.^[4] (APV 21,23)

Chút suy tư

Trong Giáo hội, vẫn luôn có lập trường đề cao đức tin như thánh Phao-lô: (1) “Quả thế, cứu cánh của Lề Luật là Đức Ki-tô, khiến bất cứ ai tin đều được nên công chính”;^[5] (2) “Người ta được nên công chính vì tin, chứ không phải vì làm những gì Luật dạy”;^[6] (3) …. Tuy nhiên, cũng có những lập trường đề cao việc làm của đức tin, như trường hợp thánh Gia-cô-bê Tông Đồ chẳng hạn: “Đức tin không có việc làm là đức tin chết”.^[7] Thật ra, cần cả hai, cả đức tin và việc làm của đức tin. Bởi lẽ, công chính là một trong tám đức tính thuộc tám mối phúc, Hiến chương Nước Trời. Sự công chính mà Thầy Giê-su nói đến trong Mát-thêu 5,1-12, cũng còn được gọi là “Bát Phúc” hay “Bài giảng Trên Núi”… chính là chuẩn mực tuyệt vời nhất.^[8]

₁ Thấy đám đông, Đức Giê-su lên núi. Người ngồi xuống, các môn đệ đến gần bên.

₂ Người mở miệng dạy họ rằng:

₃ “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ.

₄ Phúc thay ai hiền lành, vì họ sẽ được Đất Hứa làm gia nghiệp.

₅ Phúc thay ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an.

₆ Phúc thay ai khát khao nên người công chính, vì họ sẽ được Thiên Chúa cho thỏa lòng.

₇ Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương.

₈ Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa.

₉ Phúc thay ai xây dựng hòa bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa.

₁₀ Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính, vì Nước Trời là của họ.

₁₁ Phúc thay anh em khi vì Thầy mà bị người ta sỉ vả, bách hại và vu khống đủ điều xấu xa.

₁₂ Anh em hãy vui mừng hớn hở, vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao.

Quả vậy, các ngôn sứ là những người đi trước anh em cũng bị người ta bách hại như thế.

Theo đó, sự công chính mà Thầy Giê-su nói đến còn được diễn giải trong Dives in Misericordia là: “Khi cho thấy ngay từ đầu là “lòng dạ con người” có khả năng (“biết thương xót”), những lời của Bài giảng Trên Núi lại chẳng mặc khải trong cùng một viễn cảnh chiều sâu của mầu nhiệm Thiên Chúa: sự duy nhất khôn lường của Cha, Con và Thánh Thần, nơi tình thương kiềm chế sự công bằng và làm nảy sinh lòng thương xót để rồi đến lượt mình lòng thương xót mặc khải sự hoàn hảo của đức công bằng sao?”.^[9] Sự công chính đích thực thường không phải là thứ công chính mà thế gian có thói quen hay khuynh hướng tự nhiên đi tìm kiếm, không chỉ là công bình, chính trực mà thôi. Sự công chính của một Thiên Chúa giàu lòng xót thương thì khác. Theo Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô thì… khao khát tìm kiếm sự công chính là điều bắt buộc phải thực hiện đối với tất cả mọi Ki-tô hữu.^[10]

Vâng, Đức Ki-tô Giê-su, Ngôi Hai Thiên Chúa, Mặt Trời Công Chính… nhập thể, làm người, Người Con của Rất thánh Đức Bà Ma-ri-a, chính Người Con này đã chịu thương khó, tử nạn, phục sinh… mới là Đấng Công Chính Tuyệt Đối: “Con bà cưu mang… do quyền năng Thiên Chúa / Con bà là Vua… Con Một Đức Chúa Trời / Xuống thế làm người… như bao người dương thế / Mang lấy thân thể… hồn xác với hình hài… / Người là Ngôi Hai… trong Ba Ngôi Chí Thánh / Là Đấng Tạo Thành… thánh hóa và độ nhân / Là Đấng cầm cân… nảy mực chỉ đường sống / Người đã lập công… cho nhân loại hiệp vào… / Tinh tú trăng sao… Người Mặt Trời Công Chính / Ánh sáng tột đỉnh… chiếu rọi trên muôn dân”.^[11]

Gợi ý thảo luận

Bạn có biết tại sao lại có thể nói rằng: (1) “Đức Ki-tô là cứu cánh của lề luật, khiến bất cứ ai tin đều có thể được nên công chính”;^[12] (2) “Công lý của Thiên Chúa là lòng thương xót của Ngài, ban cho mọi người như ân sủng tuôn tràn từ sự chết và cuộc phục sinh của Đức Ki-tô Giê-su”;^[13] (3) “Thánh giá của Đức Ki-tô là phán định của Thiên Chúa trên tất cả chúng ta và trên toàn thế giới”?^[14]
Theo nội dung thư gửi tín hữu Rô-ma của thánh Phao-lô Tông Đồ thì công chính là gì? Tại sao dân Ít-ra-en đã không nhận biết rằng chính Thiên Chúa mới làm cho con người nên công chính? Thế còn khi thánh Gia-cô-bê Tông Đồ dạy rằng: “Đức tin không có việc làm là đức tin chết”^[15] thì sao nhỉ? Ý của bạn như thế nào? Theo bạn, có gì thực sự xung khắc không? Hãy cho biết suy nghĩ của bạn nhé. Ta cần làm gì cụ thể… trong Mùa Chay-Phục Sinh này?
————————————————————————————————————————

11-3-2024, GTHH

X. Rm 10,1-3. ↑
GS, số 16. ↑
Ibid. ↑
MV, số 21. ↑
Rm 10,4. ↑
Rm 3,28. ↑
Gc 2,17. ↑
X. Lc 6,20-23. ↑
DiM, APV V 8,25: “Demonstrating from the very start what the “human heart” is capable of (“to be merciful”), do not these words from the Sermon on the Mount reveal in the same perspective the deep mystery of God: that inscrutable unity of Father, Son and Holy Spirit, in which love, containing justice, sets in motion mercy, which in its turn reveals the perfection of justice?”. ↑
X. Phan-xi-cô, tông huấn Gaudete et Exsultate. ↑
BHvNB, Sỏi đá vẫn cần có nhau…, T7, số 23-4. ↑
APV 21,21. ↑
APV 21,22. ↑
MV, số 21; APV 21,23. ↑
Gc 2,17. ↑