Gặp gỡ đoàn thể Tông Đồ Giáo Dân Gài gòn ( 20-2-2025 )

Kế hoạch mục vụ 2025 của Hội Thánh tại Việt Nam : Sống Năm Thánh Hy vọng và Loan báo Tin Mừng.
Các Đoàn thể Công giáo là đặc sủng của Chúa Thánh Thần nhằm thánh hóa Dân Chúa và thúc đẩy hoạt động tông đồ để Phúc Âm hóa xã hội.
Đoàn thể Công giáo có thể gồm giáo sĩ, tu sĩ, nhưng nhất là giáo dân.
Các đoàn thể tông đồ giáo dân đang đứng vị trí nào trong Hội Thánh ? Sẽ làm gì để xây dựng Hội Thánh ?

1.Các loại đoàn thể Công giáo

Có thể chia làm ba nhóm :

a) Lòng sùng kính – Các đoàn thể đạo đức

+ Diễn tả đức tin qua việc cầu nguyện và thực hành một số việc đạo đức để tôn vinh Chúa, Đức Mẹ và các thánh. Các thực hành này không phải là nghi thức phụng vụ, tuy nhiên có ảnh hưởng trên phụng vụ, như lễ Thánh Tâm, lễ Kính Lòng Chúa thương xót…

Được gọi là “đạo đức bình dân”, nhưng không có nghĩa là tầm thường so với trí thức, nhưng là dễ thực hiện trong Dân Chúa.

+ Một vài đoàn thể đạo đức quen thuộc

• Kinh Mân Côi
• _Phạt tạ Thánh Tâm Chúa Giêsu (1672-1674) (thánh Jean Eudes và thánh Margarita-Maria Alacoque)
• Lòng Chúa Thương xót (thánh Faustina, 1905-1938)
• Trái tim Vô nhiễm Đức Mẹ (1807) (thánh Catherine Labouré)
• Bảy sự Thương Khó Đức Mẹ (thế kỷ 11)
• Legio Mariae (1921)

+ Dù là đoàn thể đạo đức, nhưng luôn thúc đẩy hoạt động tông đồ theo linh đạo của mình, ví dụ Legio Mariae thăm viếng cá nhân và gia đình, “Lòng Chúa thương xót” cổ võ xây dựng một xã hội biết thương xót.

+ Có thể kể vào nhóm này : các “Dòng Ba, Hiệp hội tín hữu tại thế”… Đây là các đoàn thể thông dự đặc sủng của các dòng tu để sống ơn gọi giáo dân giữa đời theo linh đạo dòng tu.

b) Đoàn thể Công giáo tiến hành

+ Từ thế kỷ 19, cuộc sống xã hội châu Âu thay đổi, đa dạng, sâu rộng, không còn là xã hội nông nghiệp, đóng kín trong thôn làng, mà trở thành xã hội công nghiệp, đô thị hóa, di cư…

Giáo dân dần dần ý thức về sứ mạng của mình trong Hội Thánh và xã hội.

+ Bắt đầu xuất hiện các đoàn thể Công giáo tiến hành (Action catholique = người Công giáo hoạt động tông đồ).

Giới công nhân Công giáo (JOC, 1927), do Đức Hồng Y Joseph Cardijn người Bỉ  (1882-1967)

• Giới trẻ nông nghiệp Công giáo (JAC, 1929)
• Học sinh-Sinh viên Công giáo (JEC, 1929). Sau này Sinh viên Công giáo tách riêng (JUC).
• Giới trẻ Hàng hải Công giáo (JMC, 1932)
• Hùng tâm Dũng chí (1936), sau này thành Công giáo tiến hành cho thiếu nhi (ACE, 1937)
• Đạo binh Thánh Thể (Tông đồ cầu nguyện) (1917). Nay là Thiếu nhi Thánh Thể.

+ Năm 1950, ĐGH Piô XII chấp thuận khoảng 50 đoàn thể Công giáo tiến hành.

1965 : Công đồng Vaticanô II trình bày tổng hợp giáo huấn trong Sắc lệnh về Tông đồ giáo dân.

+ Cuộc sống người giáo dân đa dạng với nhiều nét đặc thù khác nhau, nên xuất hiện các “đoàn thể” theo nghĩa rộng, tức là các Kitô hữu qui tụ theo từng nhóm đặc thù : Giới trẻ, Gia trưởng, Hiền mẫu, Cao niên, Giáo chức, Y bác sĩ, Doanh nhân, Văn nghệ sĩ, các nhà khoa học, trí thức …

Các đoàn thể này có mục đích giúp giáo dân sống Tin Mừng và làm chứng cho Tin Mừng trong môi trường đặc thù của mình.

c) Các đặc sủng mới

+ Từ thế kỷ 20, xuất hiện trong Hội Thánh nhiều phong trào canh tân đặc sủng, tức là những nhóm được Chúa Thánh Thần tác động để đem lại luồng sinh khí mới cho Hội Thánh.

Công đồng Vaticanô II đón nhận các đặc sủng của Chúa Thánh Thần như là ân huệ quí báu để canh tân và đem lại sức sống mới cho Hội Thánh trong thời đại mới, đồng thời cũng đưa ra các nguyên tắc để phân định và thanh luyện xem đâu là đặc sủng đích thực của Chúa Thánh Thần, đâu chỉ là sáng kiến chủ quan theo cảm tính.

+ Một số đặc sủng quen thuộc, đang phát triển hiệu quả :

Phong trào Canh tân đặc sủng, Bát phúc, Arche de Noé, Con đường mới, Foyer de Charité, Cộng đoàn thánh Egidio, Focolare, Emmanuel, Taizé, Cursillos, Con đường Tân dự tòng, Opus Dei, Khôi Bình…

2. Những yếu tố thiết yếu của một đoàn thể tông đồ

Cần phải có các yếu tố thiết yếu sau đây thì mới thực sự là một đoàn thể Công giáo :

a) Nền tảng thần học

+ Đạo lý của một linh đạo, hay đặc sủng, hoặc phong trào… phải đặt trên nền tảng vững chắc của Thánh Kinh, thần học tín lý và luân lý. Không được tùy tiện theo cảm tính hoặc suy diễn cá nhân.

+ Đạo lý ấy phải có hệ thống (điều chính/phụ), quân bình, hài hòa, toàn diện (không cực đoan, thiên lệch, thiếu sót).

b) Hiệp thông trong Hội Thánh

+ Theo giáo luật, đoàn thể Công giáo được xếp vào loại “Hiệp hội tín hữu công”. “Công”, public = công khai, công cộng.

Khởi đầu có thể chỉ là sáng kiến cá nhân, tự phát, thử nghiệm, nhưng sau khi phát triển, phải có hiến pháp và nội qui rõ ràng, và phải được Hội Thánh công nhận bằng văn kiện (hoặc Tòa Thánh hoặc Giám mục giáo phận).

+ Đoàn thể Công giáo là đặc sủng của Chúa Thánh Thần nhưng cần “hiệp thông phẩm trật” trong Hội Thánh, cụ thể là vâng phục Giám mục. Giám mục có thẩm quyền pháp lý trên đoàn thể Công giáo.

+ Một tiêu chuẩn hữu hình, cụ thể và quan trọng để phân định đúng/sai, tốt /xấu, việc của Chúa/việc của thế gian, satan : cổ võ hiệp nhất hay gây chia rẽ.

+ Các đoàn thể hiệp thông với đời sống Hội Thánh và các thành phần khác trong Hội Thánh, chứ không tách biệt khỏi Hội Thánh. Đoàn thể nào dù hay đến đâu cũng chỉ là một chi thể trong thân thể Hội Thánh có nhiều chi thể. Không độc quyền, áp đặt, loại trừ nhau. Mỗi người chu toàn hết sức phần của mình, trong sự tôn trọng và hài hòa với anh chị em.

Cụ thể, trong sinh hoạt hằng ngày, cần hiệp thông với cha chánh xứ, Hội đồng mục vụ, các đoàn thể khác trong giáo xứ.

+ Các thành viên trong mỗi đoàn thể cũng cần hiệp nhất với nhau thì mới trở thành chứng từ đáng tin, có uy tín, và đem lại hiệu quả. Chia rẽ, phe nhóm, cục bộ, là một gương xấu lớn và là một phản chứng, rào cản làm tê liệt, tạo nguy cơ rơi vào hình thức bề ngoài.

c) Thánh hóa bản thân

Đoàn thể Công giáo được thiết lập luôn nhằm hai mục đích : sống Tin Mừng và làm chứng cho Tin Mừng, tức là thánh hóa bản thân và hoạt động tông đồ, tu đức và thi hành sứ vụ. Nên thánh để làm việc tông đồ, và muốn làm việc tông đồ thì phải nên thánh. “Đi vào” và “đi ra”.

Trước hết là thánh hóa bản thân.

+ Mỗi thành viên các đoàn thể cần có đời sống nội tâm sâu xa. Sống trong Chúa và có Chúa trong mình. Đầy Chúa, đầy Lời Chúa.

+ Đời sống cầu nguyện. Không chỉ nói về Chúa, mà nhất là có khả năng nói với Chúa.

Cầu nguyện với Lời Chúa, để Lời Chúa thấm vào tâm hồn, biến đổi, soi sáng. Sống theo Lời Chúa. Thiếu Lời Chúa nên hời hợt, lạc đường, tùy tiện.

+ Sống nhờ bí tích Thánh Thể : không những dự lễ, rước lễ, mà còn chầu Thánh Thể riêng tư trong thầm lặng.

+ Sống chứng nhân, thánh thiện. Một người tông đồ phải cố gắng nên thánh mỗi ngày, trong đời sống cá nhân, gia đình, nơi cộng đoàn, nơi xã hội, qua các mối tương quan. Chính chứng tá đời sống mới có giá trị thuyết phục, đáng tin, lôi cuốn.

d) Thực thi sứ vụ Phúc Âm hóa

+ “Hãy đi khắp thế gian”. Chúa sai đi Phúc Âm hóa thế giới.

Mỗi Kitô hữu đều là một sứ mạng. Sứ mạng của tôi là gì ?

Tham gia đoàn thể không phải chỉ để lập công, lên thiên đàng.

+ Đoàn thể nào cũng có các hoạt động đặc thù theo thủ bản. Cần tích cực hoạt động tông đồ theo đặc sủng của mỗi đoàn thể.

Không dừng lại nơi các việc đạo đức, không khép kín trong nội bộ. Ngay cả một đoàn thể cầu nguyện cũng mở ra để hướng tới các nhu cầu trong Hội Thánh và xã hội. Ví dụ lần hạt để cầu nguyện cho truyền giáo, truyền giáo bằng cầu nguyện…

Số lượng thành viên các đoàn thể Công giáo rất nhiều. Nếu đồng loạt dấn thân sẽ tạo nên một tổng lực biến đổi xã hội hiệu quả. (Một nụ cười, một giúp đỡ, nhặt một cái rác …).

+ Nhận ra dấu chỉ thời đại. Cần trái tim nhạy bén để nhận ra các vấn đề mới để dấn thân đáp ứng cụ thể cho con người hôm nay.

3. Một vài căn bệnh của các đoàn thể

Khởi đầu khai sinh, các đoàn thể luôn đầy sức sống, hứng khởi, năng động. Càng về sau càng trì trệ, giảm sức sống nhiệt tình.

+ Bệnh “lười”, thụ động, an phận, bằng lòng với cái tối thiểu, thiếu sức sống và lòng nhiệt thành.

(Không dám lãnh trách nhiệm, đùn đẩy, hờ hững, đứng ngoài cuộc để phê bình, tiêu cực, bi quan… Một năm tổ chức ngày lễ bổn mạng linh đình rồi không biết làm gì. Đạo đức nhưng không dấn thân làm việc tông đồ).

+ Bệnh hình thức

(Quá chú trọng hình thức, cơ chế tổ chức, theo lối mòn của thói quen, sao y bổn cũ, dựa vào truyền thống mà thiếu thích nghi. Không có sáng kiến để tạo sức hấp dẫn. Lúng túng rối rắm quanh quẩn với thủ tục, qui chế, bầu bán, chức vị… Cái nhìn cục bộ, khép kín).

+ Bệnh cá nhân chủ nghĩa

(Lấy mình làm trung tâm, bảo vệ chức vị, quyền lợi, uy tín cá nhân. Bắt mọi người theo ý mình, độc quyền, hay dèm pha, phê bình chỉ trích tiêu cực nhưng lại không chu toàn bổn phận được giao, không có khả năng làm việc chung hay cộng tác với người khác).

+ Bệnh phô trương

(Thích nổi tiếng, ham danh, có lợi, khoe khoang tự hào tự mãn về các thành tích, thích đánh bóng, mong nổi danh trên mạng, thiếu khiêm tốn và vô vị lợi, nên cũng dễ phát sinh va chạm).

+ Bệnh chia rẽ

(Hậu quả của bệnh cá nhân chủ nghĩa. Hăng hái nhiệt tình nhưng chỉ làm việc một mình, thiếu liên đới, hợp tác, hay phê bình chê bai nói xấu, tìm cách hạ bệ người khác để mình nổi hơn, dùng mạng xã hội để tấn công, nói xấu, đánh hội đồng, gây chia rẽ, phe nhóm… Hậu quả là đoàn thể yếu dần, không có uy tín, không ai muốn tham gia).

4. Kế hoạch mục vụ : Một Hội Thánh “đi ra”

a) “Đi ra”

+ Con Thiên Chúa “đi ra ngoại vi”, vào thế giới để rao giảng, chữa lành, cứu độ loài người. Mục tử bỏ 99 chiên ngoan để đi tìm con chiên lạc.

Chúa Giêsu rời Capharnaum để đi đến các làng, các thành khác. “Tôi còn phải loan báo Tin Mừng Nước Thiên Chúa cho các thành khác nữa, vì tôi được sai đi cốt để làm việc đó” (Lc 4, 43).

+ Hội Thánh “đi ra” : Sứ mạng duy nhất, ưu tiên, của Hội Thánh, là Phúc Âm hóa, loan báo Tin Mừng, truyền giáo.

• Ngoại vi :
• Người đói nghèo, đau khổ lầm than, già yếu, bệnh nhân, khuyết tật, hôn nhân đổ vỡ, bị bỏ rơi, tệ nạn xã hội, người di cư…

+ Người chưa biết Chúa.

+ Hoán cải mục vụ

Tông huấn Niềm vui Tin Mừng của ĐTC Phanxicô :

• “Không thể thụ động và thản nhiên ngồi đợi trong các nhà thờ ; chúng ta cần phải chuyển đổi ‘từ một mục vụ thuần tuý bảo tồn sang một mục vụ dứt khoát mang tính truyền giáo’ ” (s. 15).
• Phải thực hiện “một cuộc hoán cải mục vụ và truyền giáo, không thể để tình hình tiếp tục như hiện tại. Việc “quản trị thuần tuý” đã trở nên bất cập. Trên khắp thế giới, chúng ta phải ‘thường xuyên trong trạng thái truyền giáo’ ” (s. 25).
• “Tôi ước mơ một ‘chọn lựa truyền giáo’, nghĩa là một nỗ lực truyền giáo có khả năng biến đổi mọi sự, để các thói quen, các cách hành động, các giờ giấc và chương trình, ngôn ngữ và các cơ cấu của Hội Thánh có thể được khai thông thích hợp cho việc loan báo Tin Mừng cho thế giới hôm nay, hơn là cho sự bảo tồn của Hội Thánh” (s. 27).

b) Các đoàn thể “lòng bừng cháy chân bước nhanh”

Luca 24, 13-25 : Gặp gỡ Đấng Phục sinh và nhanh chân loan báo.

Luôn có hai nhịp : đi vào và đi ra, đời sống nội tâm và hoạt động. Thiếu một trong hai, đời sống Kitô hữu sẽ khô cằn, èo uột, nhàm chán, tẻ nhạt.

+ Mỗi đoàn thể đều chỉ ra con đường nên thánh theo linh đạo riêng. Hãy phát huy nét đặc thù của mình, nhưng luôn quân bình, hài hòa.

Điều thiếu sót trầm trọng nơi giáo dân là Lời Chúa : học hỏi, suy gẫm, cầu nguyện, thực hành. Cần dồn hết sức để khắc phục điều tối quan trọng này, nếu không, sẽ là xây nhà trên cát. “Không phải bất cứ ai thưa với Thầy: “Lạy Chúa! lạy Chúa!” là được vào Nước Trời cả đâu!” (Mt 7, 21-27).

Không quen chầu Thánh Thể trong thinh lặng cũng là thiếu sót lớn.

+ Qui chế của các đoàn thể đều có hoạt động tông đồ đặc thù. Học hỏi và nhiệt thành dấn thân thực hiện thường xuyên, hằng ngày. Động viên nhau, lên kế hoạch, giao việc cụ thể, kiểm điểm định kỳ. Không để uổng phí ân sủng của Thần Khí. Chúa sai mà tôi không đi…

Quyết tâm chữa trị những căn bệnh thâm căn. Giáo dân Việt Nam được khen là đạo đức, đi lễ đông, nhưng mắc nhiều bệnh nên chưa tạo được biến chuyển cho Hội Thánh và xã hội.

c) Đi ra làm chứng cho niềm hy vọng

+ Đi ra và đem niềm hy vọng cho bất cứ ai gặp trên đường đời.

“Tôi nên mắt cho kẻ mù lòa, thành chân cho người què quặt. Tôi là cha của người nghèo túng” (G 29, 15-16).

Thúc đẩy hoạt động bác ái xã hội mạnh hơn, cá nhân cũng như tập thể.

+ Đi ra loan báo Tin Mừng Hy vọng cho người chưa biết Chúa

• Chuyển đổi : đặt truyền giáo lên hàng ưu tiên một, không phải là làm thêm. Đầu tư nhiều thời gian, công sức, học hỏi, thực hành.
• Minh nhiên nói về Chúa Giêsu, về Tin Mừng hy vọng

Bác ái xã hội mới chỉ là giai đoạn đầu của Phúc Âm hóa. Cần trao tặng sự sống vĩnh cửu của Thiên Chúa. Cho người ở ngay bên, không cần đi xa.

• Kết thân : sống thân thiện, yêu thương, chia sẻ vui buồn, cầu nguyện.
• “Thăm truyền giáo”. Càng nhiều càng tốt. Như Đức Mẹ thăm Elisabeth. Kinh nghiệm cho thấy kết quả không ngờ. Tại sao chưa đi và chưa nói được ? Vì Niềm vui Tin Mừng chưa đầy trong lòng. “Lòng bừng cháy, thì chân bước nhanh”.

Kết luận : Đi ra chỗ nước sâu. Đi mới có cá. Càng ra khơi càng có nhiều cá. Có Chúa Phục sinh cùng hoạt động. Chúa Thánh Thần đi trước ta./.

____________________________________________

* Về Cơ cấu nhân sự : có nhiệm kỳ theo nội qui.

Tìm cha đồng hành / linh hướng, đề nghị để bổ nhiệm, cũng theo nhiệm kỳ.